اين هم ممكن نيست بايد از دست أو رطوبت بگيرند وبا آن رطوبت ، سر وپاى أو را مسح كنند . مسأله 287 - هر كدام از كارهاى وضو را كه مىتواند به تنهايى انجام دهد ، نبايد در آن كمك بگيرد . شرط دوازدهم - آن كه استعمال آب براي أو مانعى نداشته باشد . مسأله 288 - كسى كه مىترسد كه اگر وضو بگيرد ، مريض شود يا اگر آب را به مصرف وضو برساند تشنه بماند نبايد وضو بگيرد . بلكه اگر نداند كه آب براي أو ضرر دارد ووضو بگيرد وبعد بفهمد ضرر داشته احتياط واجب آنست كه تيمم كند وبا آن وضو نماز نخواند ، واگر با آن وضو نمازى بجا آورده دوباره آن را انجام دهد . مسأله 289 - اگر رساندن آب به صورت ودستها به مقدار كمي كه وضو با آن صحيح است ضرر نداشته باشد وبيشتر از آن ضرر داشته باشد ، بايد با همان مقدار وضو بگيرد . شرط سيزدهم - آن كه در أعضاء وضو مانعى از رسيدن آب نباشد . مسأله 290 - اگر مىداند چيزى به أعضاء وضو چسبيده ولى شك دارد كه از رسيدن آب جلوگيرى مىكند يا نه ، بايد آن را بر طرف كند يا آب را به زير آن برساند . مسأله 291 - اگر زير ناخن چرك باشد ، وضو اشكال ندارد ، ولى اگر ناخن را بگيرند بايد براي وضو آن چرك را بر طرف كنند ، ونيز اگر ناخن بيشتر از معمول بلند باشد ، بايد چرك زير مقدارى را كه از معمول بلند تر است بر طرف نمايند . مسأله 292 - اگر در صورت ودستها وجلوى سر وروى پاها بواسطة سوختن يا چيز ديگر برآمدگى پيدا شود ، شستن ومسح روى آن كافى است . وچنانچه سوراخ شود رساندن آب ، به زير پوست لازم نيست ، بلكه اگر پوست يك قسمت آن كنده شود ، لازم نيست آب را به زير قسمتى كه كنده نشده برساند ولى چنانچه پوستى كه كنده شده گاهى به بدن مىچسبد وگاهى بلند مىشود بايد آن را قطع كند يا آب را به زير آن برساند . مسأله 293 - اگر انسان شك كند كه به اعضاى وضوى أو چيزى چسبيده يا نه چنانچه احتمال أو در نظر مردم بجا باشد مثل آن كه بعد از گل كارى شك كند گل بدست أو چسبيده يا نه ، بايد وارسى كند يا بقدرى دست بمالد كه اطمينان پيدا كند كه اگر بوده بر طرف شده يا آب به زير آن رسيده است . مسأله 294 - جائى را كه بايد شست ومسح كرد هر قدر چرك باشد اگر چرك آن مانع از رسيدن آب به بدن نباشد اشكال ندارد . وهمچنين است اگر بعد از گچ كارى ومانند